Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας είναι η διαφορά ανάμεσα στη νοητική και τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού – αυτό που συχνά αποκαλούμε «χάσμα IQ-EQ».
Τα χαρισματικά παιδιά μπορούν να σκέφτονται σαν πολύ μεγαλύτερα, αλλά να βιώνουν τα συναισθήματά τους όπως ένα τυπικό παιδί της ηλικίας τους. Αυτός ο ασυγχρονισμός μπορεί να δημιουργήσει προκλήσεις.
EQ vs IQ - Μύθοι και πραγματικότητα
EQ vs IQ - Κοινοί μύθοι και πραγματικότητα
Μύθος 1: "Τα χαρισματικά παιδιά θα τα καταφέρουν μόνα τους"
Πραγματικότητα: Κανένα παιδί δεν «τα καταφέρνει μόνο του» χωρίς υποστήριξη. Χωρίς την κατάλληλη εκπαίδευση και ψυχολογική στήριξη, ένα χαρισματικό παιδί μπορεί να παρουσιάσει υποεπίδοση, να νιώθει ανία στο σχολείο και να χάσει το κίνητρό του για μάθηση.
Μύθος 2: "Χαρισματικό παιδί σημαίνει άριστος μαθητής"
Πραγματικότητα: Πολλά χαρισματικά παιδιά δεν είναι απαραίτητα “πρώτοι μαθητές”. Η χαρισματικότητα δεν ισοδυναμεί με αριστεία σε κάθε σχολικό μάθημα.
Μύθος 3: "Τα ειδικά προγράμματα για χαρισματικούς μαθητές είναι ελιτισμός"
Πραγματικότητα: Η εκπαίδευση προσαρμοσμένη στα χαρισματικά παιδιά δεν είνα πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα. Ένα χαρισματικό παιδί επωφελείται από διαφοροποιημένο πρόγραμμα σπουδών, πιο γρήγορο ρυθμό μάθησης και δυνατότητα εμβάθυνσης.
Τέτοιου είδους παρεμβάσεις δεν είναι “προνόμιο” – είναι το ανάλογο μιας συμπεριληπτικής εκπαίδευσης που σέβεται τις ανάγκες όλων των μαθητών.
EQ vs IQ - Μύθοι και πραγματικότητα
Οι υπερδιεγερσιμότητες του Dabrowski
Ο Πολωνός ψυχολόγος Kazimierz Dabrowski μίλησε για τις «υπερδιεγερσιμότητες» των χαρισματικών ατόμων, δηλαδή την τάση τους να βιώνουν τον κόσμο με εξαιρετική ένταση σε πέντε πεδία:
- Ψυχοκινητική υπερδιέγερση (Psychomotor)
- Αισθητηριακή υπερδιέγερση (Sensual)
- Ευφάνταστη υπερδιέγερση (Imaginational)
- Διανοητική υπερδιέγερση (Intellectual)
- Συναισθηματική υπερδιέγερση (Emotional)
Ιδιαίτερα η συναισθημετική υπερδιεγερσιμότητα είναι εμφανής: τα χαρισματικά παιδιά συχνά βιώνουν τα συναισθήματά τους στο μέγιστο βαθμό.
Όπως σημειώνει η ειδικός Δρ. Linda Silverman, στα χαρισματικά άτομα οι προηγμένες νοητικές διεργασίες συνδυάζονται με σύνθετα και έντονα συναισθήματα, δημιουργώντας μια εύθραυστη ισορροπία, με έντονο ιδεαλισμό, αυτοαμφισβήτηση, οξυμένη ευαισθησία και μια βαθιά ανάγκη για κατανόηση και αποδοχή.
Οι συνέπειες όταν δεν υπάρχει υποστήριξη
Τα χαρισματικά παιδιά μπορεί να αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες αν δε λάβουν τη σωστή υποστήριξη:
Κοινωνική απομόνωση
Επειδή σκέφτονται και ενδιαφέρονται για πράγματα διαφορετικά από τους συνομηλίκους τους, μπορεί να νιώθουν ότι «δεν ταιριάζουν». Ένα χαρισματικό παιδί ενδέχεται να δυσκολεύεται να κάνει φίλους της ηλικίας του, να αισθάνεται μοναξιά.
Συναισθηματική ευαλωτότητα
Με τις έντονες ευαισθησίες που έχουν, αυτά τα παιδιά πληγώνονται εύκολα από την κριτική ή την αποτυχία. Μπορεί να εμφανίζουν άγχος, τελειοθηρία, φόβο αποτυχίας, ή και καταθλιπτικά συμπτώματα.
Έρευνες δείχνουν ότι έφηβοι χαρισματικοί μαθητές που δεν έχουν υποστηριχθεί επαρκώς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να βιώσουν κατάθλιψη ή και αυτοκτονικές σκέψεις.
Παρερμηνείες & λάθος διαγνώσεις
Στο σχολικό περιβάλλον, η συμπεριφορά ενός χαρισματικού παιδιού μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, ένα χαρισματικό παιδί, ίσως πάρει λανθασμένη διάγνωση – π.χ. ως παιδί με διάσπαση προσοχής (ΔΕΠ-Υ) ή ως παιδί στο φάσμα του αυτισμού.
Κίνδυνοι για την ψυχική υγεία
Το συναισθηματικό βάρος που σηκώνουν αυτά τα παιδιά μπορεί να τα κάνει πιο ευάλωτα σε ψυχολογικές δυσκολίες. Εάν αφεθούν χωρίς στήριξη, κάποια μπορεί να αναπτύξουν προβλήματα όπως έντονο χρόνιο άγχος, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Αντίθετα, με την κατάλληλη ψυχολογική καθοδήγηση και υποστήριξη, τα χαρισματικά παιδιά μπορούν να μάθουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, να αναπτύξουν θετική αυτοεικόνα και δεξιότητες ανθεκτικότητας.
Συμπέρασμα
Το υψηλό IQ δεν εγγυάται την ευτυχία ή την επιτυχία ενός παιδιού από μόνο του. Η συναισθηματική ευημερία (EQ) είναι εξίσου σημαντική.